Visie op persoonsgerichte zorg

‍

In 2025 zijn we voortvarend aan de slag gegaan om onze visie op persoonsgerichte zorg in praktijk te brengen. Het uitgangspunt van de visie is het behoud van zelfstandigheid, verbinding en eigen regie. Dit betekent dat we niet overnemen wat mensen zelf kunnen, helpen met herwinnen wat niet meer lukt en samen een oplossing zoeken voor de zorgvragen die overblijven. Die oplossing ligt niet altijd bij de zorgprofessional. We zetten slimme hulpmiddelen in die ouderen ondersteunen om zo veel mogelijk zelf te kunnen doen. Met familie, naasten, vrijwilligers of welzijnsorganisaties kunnen we sámen ondersteuning bieden. In deze video leggen we onze visie persoonsgerichte zorg uit.

‍

Het doel voor 2025 was om onze visie te vertalen naar de praktijk. Dit is een geleidelijk proces van bewustwording en cultuurverandering. De resultaten hiervan zijn lastig te meten, maar we zien wel dat inspanningen langzaam vruchten afwerpen in de teams. Zo hebben we in het voorjaar in de theaters van Nieuwegein, Houten en Vianen voorstellingen georganiseerd voor medewerkers, cliënten, familie, vrijwilligers en relaties om te laten zien hoe de wensen van ouderen in de afgelopen decennia zijn veranderd en wat dit betekent voor onze visie op persoonsgerichte zorg. De persoonsgerichte zorg komt terug in beleid van de gehele organisatie, bijvoorbeeld ook de visie op behandeling, intimiteit & seksualiteit, eten & drinken, schoonmaak, vastgoed en ICT. Ook hebben we afgelopen jaar intensief meegewerkt aan de ontwikkeling van een toolbox voor ‘werkplekleren’ in samenwerking met Reable Nederland en Educared.

‍

In 2026 maken we de stap naar werkplekleren in de teams. We starten in 2026 met coaches om onze visie op persoonsgerichte zorg in de teams te introduceren. Hierbij gaan we ook gebruik maken van een nieuwe app. Om onze zorg-leefplannen beter te laten aansluiten bij onze visie, gaan we in 2026 in het elektronisch cliëntendossier over naar het ‘Mikzo Kompas’. Ook gaan we verder met de implementatie van methodieken om persoonsgerichte zorg, hierover leest u meer in de volgende paragraaf.

Eenduidige werkwijzen voor persoonsgerichte zorg

‍

Om écht de transitie naar persoonsgerichte zorg te maken, hebben we in 2025 vier methodieken geïmplementeerd die persoonsgerichte zorg op belangrijke momenten in de cliëntreis borgen. Samen met een brede groep van collega’s is een transitiecoach aan de slag gegaan om vier methodieken te ontwerpen. Door een nieuwe manier van werken met 1) de dienststart, 2) ‘mijn verhaal’ van de cliënt, 3) warm welkom op locatie en 4) het goede gesprek met cliënt en naasten vertalen we onze visie naar praktijk. Het doel is om dit op alle locaties op dezelfde manier te doen. De transitiecoach is nauw betrokken bij de implementatie in alle teams en stelt de methodieken bij waar nodig. In 2026 ronden we de implementatie van de vier nieuwe werkwijzen af.

‍

Wat levert dit nu op? De dienststart met een standaard format op een whiteboard draagt bij aan een snelle en goede start van de dienst met alle aanwezige collega’s en vrijwilligers. De ervaringen hiermee zijn zeer positief. Tijdens de dienststart wordt ook kort kennis getoetst door middel van kwaliteitskaartjes.

‍

De andere methodieken dragen direct bij aan meer eigen regie voor de cliënt. Dit begint bij het kennen van de cliënt. ‘Mijn verhaal’ van de cliënt wordt door cliënt of familie ingevuld na kennismaking met een nieuwe cliënt. De methodiek van een warm welkom op locatie gaat over voorbereiding op verhuizing en een ‘zachte landing’ op locatie. Zo gaan we voor de verhuizing van de cliënt al op huisbezoek en kunnen familieleden in de week na verhuizing indien gewenst mee eten of logeren. Op deze manier geven we zowel de cliënt als hun familie een warm welkom. Het ‘Samen Doen’ gesprek met cliënten en naasten een aantal weken na start van de zorgverlening is nog volop in ontwikkeling en wordt begin 2026 geïntroduceerd in de eerste teams. In 2026 is het van belang om deze methodieken te borgen en door te ontwikkelen, hier hebben de kwaliteitsverpleegkundigen een grote rol in. We gaan de resultaten elke 4 maanden meten, auditen en volgen.

Samenwerking met familie en naasten

‍

Ons doel is dat familie, naasten en vrijwilligers onderdeel uitmaken van het team rondom de cliënt. Daarom hebben we in 2025 in de teams opgehaald hoe de samenwerking nu verloopt en gewerkt aan nieuw beleid voor de samenwerking met vrijwilligers en visie voor samenwerking met familie en naasten. Maar met beleid zijn we er niet: we gaan in 2026 aan de slag om zowel de zorgteams als de familie, naasten en vrijwilligers te motiveren om op een intensievere manier met elkaar samen te werken. Uit onderzoek van afgelopen jaar blijkt dat er een zeer hoge betrokkenheid van vrijwilligers is, maar dat er aandacht nodig is voor begeleiding op locatie. Daar willen we in verbeteren en gaan we volgend jaar mee aan de slag. Met duidelijke communicatie voor vrijwilligers, een introductieprogramma en een duidelijk aanspreekpunt op de afdeling.

‍

In het kader van de dag van de mantelzorger hebben we in november alle naasten en familieleden bedankt via een paginagrote advertentie in het Algemeen Dagblad en de lokale kranten.

Leren van ervaringen

‍

We vinden het belangrijk om te leren van de ervaringen en de kwaliteit van zorg te verbeteren. We vragen onze cliënten en hun naasten dan ook structureel om feedback. De cliëntenraad van ZorgSpectrum neemt ook een belangrijke rol in en brengt de stem van de cliënt actief in. In het hoofdstuk ‘feiten en cijfers’ zijn de cliëntervaringen terug te vinden.

‍

Een doel wat jaarlijks terugkomt is het structureel leren van ervaringen en verbeteren van de kwaliteit van zorg. Om dit te bereiken voeren we externe audits uit, zoals de ISO 9001, een PREZO-audit voor onze afdeling Jonge Mensen met Dementie (JMD), hygiëne- en schoonmaakaudits en medicatieaudits door de apotheker. We proberen ook steeds meer interne audits te doen door het team van kwaliteitsverpleegkundigen op thema’s als methodisch werken, medicatie of de Wzd. Daarin zien we dat we veel kunnen leren van elkaar en vertalen we de uitkomsten naar verbeteracties.

‍

In 2025 zagen we een stijging in het aantal incidenten/calamiteiten onderzoeken die zijn uitgevoerd door een onderzoeksteam. Het gaat hierbij om incidenten van cliënten met ernstig/fataal letsel en incidenten van (mogelijk) geweld in de zorgrelatie. In totaal zijn er 13 onderzoeken gedaan, waarvan één incident heeft geleid tot melding bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Een calamiteit is een ingrijpende gebeurtenis die veel invloed heeft op iedereen die erbij betrokken is. In de eerste plaats raakt een calamiteit de cliënt en zijn naasten, maar ook medewerkers kunnen een gevoel van schuld, angst of onveiligheid ervaren. Daarom hebben we het afgelopen jaar een aantal calamiteitenonderzoeken met begeleiding van PPP-zorg op een andere manier uitgevoerd. Met deze nieuwe methodiek, ook wel Safety II genoemd, verleggen we de focus van het voorkomen van fouten naar het leren van wat goed gaat in de dagelijkse praktijk en herstel voor betrokkenen. In groepsverband met elkaar reflecteren levert waardevolle verbetermaatregelen op.  

‍

In 2026 gaan we stap voor stap met dit nieuwe veiligheidsdenken in de hele organisatie aan de slag.

Safety II is toegevoegd aan het instrumentarium voor het onderzoeksteam, deze tijdsintensieve manier van reflecteren in de teams gaan we toepassen bij incidenten waarbij het letsel van de cliënt ernstig of fataal is of de impact op medewerkers groot. Bestaande methodieken zoals Prisma analyses blijven we inzetten voor minder impactvolle incidenten. In 2026 zal het onderzoeksteam verbreed en getraind worden om teams te begeleiden in het volle spectrum aan onderzoeksmethodieken.

Specialistische zorgvraag

‍

Persoonsgerichte zorg betekent ook dat we oog houden voor specialistische zorgvragen. ZorgSpectrum heeft afdelingen voor bijvoorbeeld jonge mensen met dementie, dementie met ernstige gedragsproblematiek, herstelzorg in een beschermde omgeving en revalidatie van dwarslaesie en amputatie. In februari 2025 is de afdeling dementie met ernstige gedragsproblematiek (D-ZEP) erkend als regionaal expertise centrum. Voor de afdeling jonge mensen met dementie ontvingen we begin 2025 het PREZO-keurmerk.

Activiteiten op locaties

‍

Op de elf locaties van ZorgSpectrum zijn er het hele jaar door allerlei activiteiten met bewoners. We vinden het belangrijk om betekenisvolle activiteiten voor bewoners te organiseren en daarbij de verbinding met de buurt te versterken. We lichten er een aantal activiteiten uit… In het voorjaar hebben vrijwilligers en familieleden allerlei activiteiten georganiseerd in het kader van NL Doet. Op locatie Brinkhoef was er een speurtocht en op Hof van Batenstein werd getuinierd en poffertjes gebakken. Ook hebben leerlingen van het ROC geholpen op locatie Vreeswijk en De Kuifmees met wandelingen, hapjes maken en tuinieren. In juli stond roze zaterdag in het teken van jezelf zijn op werk. In september werd in het kader van burendag grote buurtborrels georganiseerd, bijvoorbeeld op De Geinsche Hof. Ook werd er in de valpreventieweek een bingo van valrisicofactoren gespeeld op locatie Vreeswijk en De Dichter. In samenwerking met de Stichting Oud geleerd, jong gedaan hebben studenten van Universiteit Utrecht allerlei workshops gegeven aan bewoners. In Houten hebben we een mooie samenwerking met de gemeente, welzijn en het theater met activiteiten op het gebied van kunst en cultuur. In 2026 gaan we hiermee door, mede vanuit strategische lijn 2 ‘krachtige verbinding met de buurt’.

Voorkomen van onvrijwillige zorg

‍

Ieder mens heeft het recht om in vrijheid te leven en eigen keuzes te maken: zelf te beslissen hoe je de dag doorbrengt en waar je woont. Dit recht is vastgelegd in de Wet Zorg & Dwang (Wzd). Ons doel voor 2025 was enerzijds de ontwikkeling van een vereenvoudigde werkwijze om onvrijwillige zorg zoveel mogelijk te voorkomen en anderzijds de implementatie van ‘open deuren, tenzij’ op locaties. Het resultaat van het eerste doel is dat de werkwijze is opgeleverd. Het voorkomen van onvrijwillige zorg begint bij het goed leren kennen van de cliënt en het voeren van het juiste gesprek. Als er verzet bij de cliënt is bij de zorgverlening, gebruiken we de ‘GRIP’ methodiek om onvrijwillige zorg te minimaliseren: zo min mogelijk, zo kort mogelijk en zo weinig ingrijpend mogelijk.

‍

In 2025 hebben we op alle locaties acties ondernomen om de vrijheid van bewoners zo min mogelijk te beperken en toe te werken naar ‘open deuren, tenzij’. De focus lag in 2025 op de implementatie van de Wzd in de volle breedte, met als specifiek doel om met iedere cliënt (en wettelijk vertegenwoordiger) persoonlijke afspraken te maken over het voorkomen van onvrijwillige zorg, die ook in het dossier vindbaar zijn. Elke 4 maanden rapporteren de managers over de voortgang. In 2026 gaan we concreet per locatie aan de slag met het dossier ‘open deuren’, hier baseren we ons nadrukkelijk op ervaringen en goede voorbeelden in het land.

‍